غارهای دستکند هنامه شیروان / سیوکانلو / روستای هنامه
۰۱ / پناهگاه سنگی

پناهگاه‌هایی بر سینه کوه

در دل گرمه دره، جایی میان رودخانه فصلی و دیواره عمودی کوه، غارهای دستکند هنامه روایت سکوت، پناه، زندگی و ماندگاری‌اند؛ روایتی که از کف دره آغاز می‌شود و به دل تاریخ می‌رسد.

نمای غارهای دستکند هنامه
مشخصات اثر
موقعیت ۱۸ کیلومتری شمال‌شرق شیروان
ارتفاع ۱۰۰ تا ۱۵۰ متر از کف دره
دوره تاریخی قرون ۴ تا ۶ هجری
ثبت ملی شماره ۲۲۲۱۴
خط روایی

از کف دره تا اتاق‌های پنهان در دل کوه

غارهای هنامه در جبهه غربی کوه گرمه دره حفر شده‌اند؛ در جایی که جنس رسوبی، ماسه‌سنگی و گراولی کوه امکان کندوکاو دستکند را فراهم کرده است. همین موقعیت، آن‌ها را به پناهگاهی طبیعی در روزگار ناامنی تبدیل کرده بود.

طبقه نخست غارهای هنامه ۰۱

طبقه نخست؛ جایگاه حیوانات

دالان‌های بزرگ و پیش‌آمدگی‌های شبیه آخور، احتمال کاربری اسطبل را تقویت می‌کند؛ فضایی برای نگهداری حیوانات باربر مانند قاطر یا اسب.

طبقه دوم غارهای هنامه ۰۲

طبقه دوم؛ فضای زندگی

اتاق‌های کوچک‌تر، تودرتو و دودگرفته همراه با اجاق‌های متعدد، نشانه‌ای روشن از سکونت انسان در این بخش است.

طبقه سوم غارهای هنامه ۰۳

طبقه سوم؛ انبار و ذخیره

فضاهای نسبتاً بزرگ‌تر و کمتر، به‌احتمال زیاد برای ذخیره آذوقه و لوازم ضروری استفاده می‌شده‌اند.

نمای نزدیک از معماری غارهای هنامه
معماری دستکند

معماری‌ای که از دل اضطرار شکل گرفت

این مجموعه، نه صرفاً یک اثر طبیعی، بلکه سندی از زیست انسان در شرایط ناامنی، کوچ، پناه و سازگاری با محیط است.

اطلاعات و نشانه‌ها
جنس کوه

رسوبی، ماسه‌سنگی، بافت گراولی و خاک‌رس

نشانه تاریخی

سفال‌های لعاب‌دار سبز، زرد و فیروزه‌ای، همراه با سفال نخودی نقش‌کنده

روایت محلی

نام هنامه در گویش کرمانجی به «هانا می» نسبت داده شده است

ارزش اثر

نمونه‌ای کم‌نظیر از معماری دستکند چندطبقه در خراسان شمالی

یادداشت میدانی

دوده بر سقف، نشانه تداوم زندگی

لایه ضخیم دوده بر سقف فضاها نشان می‌دهد که این غارها در دوره‌ای نسبتاً طولانی، بارها و بارها مورد استفاده قرار گرفته‌اند. شواهد سفالی نیز آن را به قرون میانی اسلامی، به‌ویژه سده‌های ۴ تا ۶ هجری، نزدیک می‌کند.

در اینجا، سقف هر فضا کف طبقه بالاتر است؛ ویژگی‌ای که هم از نظر معماری و هم از نظر روایت تاریخی، هنامه را به اثری ویژه و متمایز تبدیل کرده است.

هنامه جایی است که کوه، دیوار خانه شده و ارتفاع، بخشی از امنیت زندگی را به دوش کشیده است.

ثبت ملی

غارهای هنامه؛ روایت پنهان زندگی در دل صخره

این اثر با شماره ۲۲۲۱۴ در فهرست آثار ملی ثبت شده و با مرمت، سامان‌دهی و ایجاد امکانات بازدید می‌تواند به مقصدی مهم برای گردشگری فرهنگی و تاریخی تبدیل شود.

عبارت خود را درج و جهت جستجو "Enter" را بفشارید
تنظیمات قالب