غارهای دستکند هنامه شیروان / سیوکانلو / روستای هنامه
۰۱ / پناهگاه سنگی

پناهگاه‌هایی بر سینه کوه

در دل گرمه دره، جایی میان رودخانه فصلی و دیواره عمودی کوه، غارهای دستکند هنامه مجموعه‌ای سه‌طبقه در دیوارهٔ کوه گرمه‌دره‌اند؛ پناهگاهی موقت که در زمان ناامنی، زندگی را به دل کوه می‌برد.

نمای غارهای دستکند هنامه
مشخصات اثر
موقعیت ۱۸ کیلومتری شمال‌شرق شیروان
ارتفاع حدود ۱۰۰ متر از کف دره
دوره تاریخی سده‌های ۴ و ۵ هجری
ثبت ملی شماره ۲۲۲۱۴
خط روایی

از کف دره تا اتاق‌های پنهان در دل کوه

غارهای دستکند هنامه در جبههٔ غربی کوه گرمه‌دره و در لایه‌های کنگلومرایی با میان‌لایه‌های مارنی قرار دارند. لایه‌های سست مارنی، کندن فضاها را آسان‌تر می‌کرد و جایگاه عمودی مجموعه، دسترسی و دیده‌بانی را دشوارتر می‌ساخت.

طبقه نخست غارهای هنامه ۰۱

طبقه نخست؛ جایگاه حیوانات

دالان‌های بزرگ و آخورهای باقی‌مانده نشان می‌دهند که بخش نخست برای نگهداری دام به کار می‌رفته است.

طبقه دوم غارهای هنامه ۰۲

طبقه دوم؛ فضای زندگی

اتاق‌های کوچک‌تر، تودرتو و دودگرفته همراه با اجاق‌های متعدد، نشانه‌ای روشن از سکونت انسان در این بخش است.

طبقه سوم غارهای هنامه ۰۳

طبقه سوم؛ انبار و ذخیره

فضاهای نسبتاً بزرگ‌تر و کمتر، به‌احتمال زیاد برای ذخیره آذوقه و لوازم ضروری استفاده می‌شده‌اند.

نمای نزدیک از معماری غارهای هنامه
معماری دستکند

معماری‌ای که از دل اضطرار شکل گرفت

این مجموعه سندی از شیوهٔ زیست و سازگاری ساکنان منطقه با ناامنی و شرایط محیطی است.

اطلاعات و نشانه‌ها
جنس بستر

لایه‌های کنگلومرایی با میان‌لایه‌های مارنی

تاریخ‌گذاری

شواهد سفالی و آثار به‌دست‌آمده از محوطه، در کنار مطالعات تطبیقی، مبنای تاریخ‌گذاری مجموعه‌اند

ساختار

ساختار دستکند در سه طبقه؛ با فضاهای دامداری، نشیمن و انبار احتمالی

ثبت ملی

شمارهٔ ثبت ملی ۲۲۲۱۴

یادداشت میدانی

دوده بر سقف، نشانه تداوم زندگی

لایه ضخیم دوده بر سقف فضاها نشان می‌دهد که این غارها در دوره‌ای نسبتاً طولانی، بارها و بارها مورد استفاده قرار گرفته‌اند. مطالعهٔ پژوهشی، ساخت پناهگاه را به سده‌های چهارم و پنجم هجری نسبت می‌دهد؛ سپس در دوره‌های بعد، به‌ویژه هنگام آشوب و ناامنی، از آن استفاده می‌شده است.

در اینجا، سقف هر فضا کف طبقه بالاتر است؛ ویژگی‌ای که هم از نظر معماری و هم از نظر روایت تاریخی، هنامه را به اثری ویژه و متمایز تبدیل کرده است.

هنامه جایی است که کوه، دیوار خانه شده و ارتفاع، بخشی از امنیت زندگی را به دوش کشیده است.

ثبت ملی

غارهای هنامه؛ روایت پنهان زندگی در دل صخره

این اثر با شماره ۲۲۲۱۴ در فهرست آثار ملی ثبت شده و نگهداری اصولی این اثر و کنترل رفت‌وآمد، برای حفاظت از فضاهای دستکند و لایه‌های تاریخی آن اهمیت دارد.

عبارت خود را درج و جهت جستجو "Enter" را بفشارید
تنظیمات قالب