میراث فرهنگی خراسان شمالی روستای زیارت، شهرستان شیروان
مقبره چهارطاقی تیموری شیروان

آرامگاهی
میان خشت
و آجر

بنایی آرامگاهی در روستای زیارتِ شیروان؛ بنایی منسوب به دوره تیموری که تاریخ دقیق ساخت آن همچنان روشن نیست.

دوره تیموریان ثبت ملی: ۴۸۰۸ ۱۹ اسفند ۱۳۸۰
شهرستان شیروان / روستای زیارت روایت بنا را دنبال کنید
۰۱ / معرفی میراث

بنایی کوچک با روایتی بزرگ از تاریخ خراسان

چهارطاقی تیموری در روستای زیارت، حدود ۶ کیلومتری شیروان و در بخش شمال‌شرقی امامزاده حمزه‌رضا قرار دارد. بنا در ۱۹ اسفند ۱۳۸۰ با شماره ۴۸۰۸ در فهرست آثار ملی ثبت شد. این اثر به دوره تیموری منسوب است، اما تاریخ دقیق ساخت آن قطعی نیست.

۴

چهارطاقی تیموری؛ آرامگاه عید خواجه

این آرامگاه را به «عید خواجه»، از سرداران تیمور، نسبت می‌دهند. نام او از نوشته‌های باقی‌مانده بر سنگ قبر خوانده شده، اما انتساب بنا و زمان ساخت آن را باید با احتیاط بیان کرد.

۷۸۵هجری قمری؛ تاریخ درج‌شده بر سنگ قبر
۴۸۰۸شماره ثبت در فهرست آثار ملی
۶ کیلومترفاصله تقریبی تا شهر شیروان
۱۶۰سانتی‌متر؛ عمق گزارش‌شده کف سردابه
۰۲ / معماری بنا

نمای هشت‌ضلعی، فضای درونی چهارگوش

تفاوت میان نمای هشت‌ضلعی و نقشه چهارگوش داخل، همراه با گنبد دوپوش و تزیینات آجری، از ویژگی‌های شاخص این آرامگاه است.

۰۱ / کالبد بیرونی

نمای هشت‌ضلعی

نمای بیرونی بنا هشت‌ضلعی است. اضلاع دارای درگاه ورودی نزدیک به ۶ متر و دیگر اضلاع حدود ۴ متر و ۲۰ سانتی‌متر طول دارند.

۰۲ / پوشش بنا

گنبد دوپوش

گنبد بنا از نوع دوپوشِ منفصل بوده است؛ پوشش بیرونی آن در سال‌های گذشته از میان رفته است.

۰۳ / تزیینات

آجرچینی و نقوش اسلیمی

طاق‌نماها با پوشش جناقی و آجرچینی خفته راسته تزیین شده و در بالای سردرها، گچ‌بری فیروزه‌ای و کتیبه‌ای با نقوش اسلیمی دیده می‌شود.

۰۴ / فضای داخلی

اندود گچی و نقاشی‌ها

سطح داخلی با گچ پوشیده شده و در بخش‌هایی از آن نقاشی‌هایی با صحنه‌های شکار و نقش‌مایه‌های گیاهی دیده می‌شود.

۰۳ / خوانش تاریخی

میان انتساب تیموری و احتمال ریشه‌های ایلخانی

عدد ۷۸۵ هجری قمری بر سنگ قبر دیده می‌شود و معمولاً به‌عنوان تاریخ درگذشت صاحب آرامگاه خوانده شده است؛ این عدد به‌تنهایی تاریخ ساخت بنا را مشخص نمی‌کند.

چهارطاقی در منابع به دوره تیموری نسبت داده می‌شود. بااین‌حال، نبود اطلاعات قطعی درباره زمان ساخت و وجود سردابه، احتمال‌های دیگری درباره قدمت بنا مطرح کرده است؛ از جمله احتمال تعلق آن به دوره ایلخانی.

بنابراین بهتر است «تیموری» را انتساب رایج بنا بدانیم، نه تاریخ قطعی ساخت آن. نام عید خواجه نیز بر پایه بخش‌های خوانای سنگ‌نوشته و گزارش‌های تاریخی مطرح می‌شود.

مکانروستای زیارت، شهرستان شیروان
دوره منسوبتیموری؛ تاریخ دقیق ساخت نامشخص
مصالحخشت و آجر؛ استفاده از چوب در برخی بخش‌ها
کاربریآرامگاهی
تزییناتآجرچینی، گچ‌بری و نقوش گیاهی
۰۴ / حفاظت و بازسازی

بناهایی که با مراقبت، ماندگار می‌مانند

گزارش‌های منتشرشده از مرمت بنا در سال‌های ۱۳۵۶، ۱۳۸۴ و ۱۳۸۶ خبر می‌دهند. در دو مرحله پایانی، اقداماتی برای استحکام‌بخشی و شناخت بخش‌های پنهان بنا انجام شد.

۱۳۵۶

نخستین بازسازی

نخستین مرمت بنا انجام شد؛ گزارش‌ها می‌گویند این مداخله تغییراتی در اصالت معماری اثر ایجاد کرد.

۱۳۸۴ و ۱۳۸۶

استحکام‌بخشی و کاوش

اقداماتی برای پیشگیری از ریزش انجام شد و در جریان کاوش‌ها، ورودی سردابه و دیوار پیرامونی بنا شناسایی شد. کارکرد دیوار قطعی نیست.

چهارطاقی تیموری؛ میراثی زنده در زیارت شیروان

این بنای آرامگاهی، بخشی از حافظه تاریخی خراسان شمالی و نشانه‌ای از پیوند معماری، فرهنگ و تاریخ در منطقه است.

بازگشت به معرفی ←
عبارت خود را درج و جهت جستجو "Enter" را بفشارید
تنظیمات قالب