.png)
شکوه معماری حیاط مرکزی در قلب بجنورد
حسینیه جاجرمی از دیدنیترین بناهای شهر بجنورد بوده و معماری سنتی بینظیری را داراست. بجنورد یکی از شهرهای خراسان شمالی است که جاذبههای گردشگری بسیاری را در خود جای داده است. این شهر در شمال شرقی ایران، مرکز استان خراسان شمالی واقع شده و پوشیده از فلاتهای مرتفع و مناطق کوهستانی است.
حسینیه، یکی از مکانهای مذهبی و عمومی است که بیشتر در آن، مراسم عزاداری و تعزیه امام حسین (ع) و شهدای کربلا در ماه محرم برپا میشود. اکثر حسینیهها دارای معماری سادهای بوده و فضایی سرپوشیده برای اجتماع مردم به شمار میروند.
حسینیهها برخلاف مساجد معمولاً بناهایی هستند که به صورت منفرد ساخته میشوند؛ اما گاهی در نقاط مختلف ایران به حسینیههایی برمیخوریم که در یک مجموعه مانند باغ، مسجد، ایوان، حمام و بازارچه نیز احداث میشوند.
حسینیه جاجرمی، نمونهای ارزشمند از معماری حیاط مرکزی در اواخر دوره قاجار است.
حسینیه جاجرمی از بناهای تاریخی اواخر دوره قاجار در شهر بجنورد است که به استناد کتیبه موجود، در سال ۱۳۲۵ هجری قمری ساخته شده است. بانی ساخت این بنا استاد غلامرضا بنایزدی بوده است. مالک این حسینیه در ابتدا در آن زندگی میکرده و بعدها بنا را وقف حسینیه کرده است.
اکنون این حسینیه به مرکز آفرینش هنرهای سنتی و صنایع دستی تبدیل شده است. این بنای تاریخی در ۱۷ مرداد ماه سال ۱۳۸۳ با شماره ثبت ۱۱۰۵۱ در فهرست آثار ملی ایران ثبت شده است.
ویژگیهای معماری و عناصر سازهای
مجموعه تاریخی جاجرمی حدود ۶۰۰ متر مربع مساحت داشته و دارای پلان مربعیشکل است. این بنا نمونهای از معماری سنتی با الگوی حیاط مرکزی محسوب میشود و تمام درها و پنجرههای آن رو به حیاط باز میشوند.
بنا در ضلع شرقی و غربی در دو طبقه ساخته شده است. ورودی آن از طریق یک هشتی به حیاط مرکزی متصل میشود و دو رشته پلکان در گوشههای شمال شرقی و جنوب غربی، ارتباط با اتاقهای طبقه فوقانی را فراهم میکنند.
در این ساختمان ۱۰ عدد پله با عرض ۳۰ سانتیمتر، ارتفاع ۲۰ سانتیمتر و طول ۱۳۰ سانتیمتر وجود دارد. پلههای ضلع شرقی و غربی بنا به صورت قرینه قرار گرفتهاند.
به طور کلی سه نوع طاق شامل طاق هلالی ساده، طاق کلیل و قوس تیزهدار در ساختمان مورد استفاده قرار گرفته است. در طبقه اول سه اتاق وجود دارد که در همه آنها از طاقنما استفاده شده است. این اتاقها توسط درهایی به یکدیگر راه پیدا میکنند.
در اتاق وسطی طبقه اول، لوح سنگیای قرار دارد که وقفنامه روی آن نوشته شده است. طبقه همکف این بنا قدیمیتر از طبقه بالا بوده و به نظر میرسد کاربری مسکونی داشته است.
بخشهای مختلف این بنا با آرایههای معماری از قبیل آجرکاری، گچبری، مقرنسکاری و کتیبهها تزئین شده است. از جذابیتهای دیگر این بنا، ورودیهای منتهی به طبقه اول است که در آنها مقرنسکاریهای چشمنوازی به کار رفته است.