میراث معماری قاجار در بجنورد

آینه‌خانه مفخم

دارالحکومه سردار مفخم؛ بنایی تاریخی با کاشی‌کاری‌های چشمگیر، تالار آیینه و نشانه‌هایی ماندگار از هنر و تشریفات دوره قاجار در شمال شرق کشور.

ثبت ملی: شماره ۱۱۶۷ موزه اسناد و نسخ خطی بجنورد
مشاهده روایت بنا
پرونده میراثی آینه‌خانه مفخم

ساختمانی برای تاریخ، تشریفات و هنر

آینه‌خانه مفخم یا دارالحکومه سردار مفخم از بناهای شاخص دوره قاجار در شمال شهر بجنورد است که به شماره ۱۱۶۷ در فهرست آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

این بنا در دهه ۱۲۵۰ خورشیدی هم‌زمان با حکومت ناصرالدین‌شاه، به دستور یارمحمدخان شادلو، معروف به سردار مفخم، به عنوان فضای تشریفات نظامی، پذیرایی از رجال سیاسی و جلسات دیوانی احداث گردید.

آینه‌خانه مفخم از سال ۱۳۷۹ تاکنون به عنوان موزه اسناد و نسخ خطی استان خراسان شمالی مورد استفاده قرار می‌گیرد و گنجینه‌ای ارزشمند از حافظه مکتوب این دیار است.

ترکیب تالار آیینه، ورودی باشکوه و کاشی‌کاری‌های هفت‌رنگ با نقش سربازان قاجاری، این بنا را به کانون اداری و تشریفاتی دارالحکومه بدل کرده بود.

پرونده ثبتی میراث فرهنگی خراسان شمالی
۲ طبقه ساختار دوطبقه کوشک دیوانی
۹ اتاق همراه با تالار اصلی آینه‌کاری
۱۸×۱۱ متر ابعاد بنا با ارتفاع تقریبی ۱۰ متر
۱۱۶۷ شماره ثبت ملی در فهرست آثار ملی ایران

آینه‌خانه؛ از دارالحکومه تا موزه اسناد

این بنا همراه با عمارت مفخم، کلاه‌فرنگی، حوضخانه و سردر ورودی، در میان باغی بزرگ قرار داشت و مجموعه یکپارچه دارالحکومه مفخم را تشکیل می‌داد.

آینه‌خانه برای دیدارهای رسمی سردار مفخم با مقامات نظامی و رجال سیاسی، انجام تشریفات اداری و مشورت درباره مسائل اجتماعی مناطق تحت حاکمیت ایل شادلو مورد استفاده بود.

امروزه با احیا و تثبیت کاربری موزه‌ای، این مکان پیونددهنده تاریخ مکتوب، نسخ خطی و اسناد تاریخی دوره قاجار در شمال شرق کشور است.

دهه ۱۲۵۰ خورشیدی

احداث بنا به دستور یارمحمدخان شادلو، سردار مفخم، به عنوان بخش تشریفات دارالحکومه.

دوره قاجار

محل جلسات رسمی، رژه تشریفاتی و دیدارهای حکومتی با رجال سیاسی و جهانگردان خارجی.

سال ۱۳۷۹

مرمت، بازگشایی و تبدیل بنا به موزه تخصصی اسناد و نسخ خطی استان.

امروز

یکی از مهم‌ترین جاذبه‌های گردشگری و مقاصد تاریخ‌پژوهی در شهر بجنورد.

نمای آینه‌خانه مفخم در شب

ظرافت پاریسی در کالبد معماری قاجار

طراحی نقشه این بنا به میرزا مهدی‌خان شقاقی، ممتحن‌الدوله، از نخستین معماران تحصیل‌کرده ایران در دانشکده معماری پاریس نسبت داده می‌شود.

تالار اصلی طبقه فوقانی به ابعاد تقریبی ۳ در ۸ متر، تماماً با هنر آینه‌کاری و نقوش هندسی مزین شده است. سردر بنا نیز با کاشی‌کاری‌های هفت‌رنگ، نیم‌ستون‌های فیروزه‌ای و نقوش سربازان قاجاری آرایش یافته است.

تالار سراسر آینه‌کاری
نیم‌ستون‌های کاشی فیروزه‌ای
نقوش سربازان قاجار
۳ ورودی اصلی، شرق و غرب
کاشی‌های هفت‌رنگ و معقلی
کتیبه‌ها و اسناد تاریخی
آینه‌خانه مفخم بجنورد ـ خراسان شمالی، شمال شهر بجنورد
کاربری فعلی: موزه اسناد و نسخ خطی
آینه‌خانه مفخم بجنورد
روایت تالار تشریفات و موزه اسناد ملی دوره قاجار
عبارت خود را درج و جهت جستجو "Enter" را بفشارید
تنظیمات قالب